Głazy narzutowe z wielu gmin
Wieża Bismarcka w Międzyrzeczu
Planowanie budowy
Z inicjatywą budowy tej Wieży Bismarcka wyszedł starosta dr Max Kley, podczas obchodów ku czci Bismarcka, w dniu 01.04.1905. Już czasie tych uroczystości przeprowadzono pierwszą zbiórkę pieniędzy na planowaną budowlę.
W krótkim czasie powołano komitet, który miał się zająć budową Wieży Bismarcka w Międzyrzeczu.
Pod koniec lutego 1906 międzyrzeckie gimnazjum zorganizowało wieczornicę na rzecz budowy Wieży Bismarcka.
Naczelny prezydent prowincji poznańskiej zatwierdził w listopadzie 1911 przeprowadzenie zbiórki pieniędzy na budowę Wieży Bismarcka wśród mieszkańców Zbąszynia, Pszczewa, Brójec, Międzyrzecza i Trzciela.
Do roku 1913, osiem lat od czasu rozpoczęcia zbiórki pieniędzy, zebrano 12.000 marek, które miały pokryć koszty budowy wieży.
Na miejsce budowy wybrano wzgórze, ok. 4km na południowy zachód od centrum miasta Międzyrzecz.
01.06.1913 dokonano uroczystego położenia kamienia węgielnego. Przewodniczący komitetu, landrat Kley polecił zamurować w kamieniu węgielnym miedziane puzderko (zawartość: akt erekcyjny, trzy sztuki międzyrzeckiej Gazety Powiatowej z historią Wieży Bismarcka).
Całkowite koszty budowy wyniosły 14.000 marek.
Prace budowlane
Pochodzący z Berlina architekt Otto Rüger zaprojektował wieżę widokową z misą ogniową. Jej budowę powierzono budowniczemu Nuske z Międzyrzecza (murarstwo, ciesielstwo, tartak).
Do budowy użyto reńskich kamieni bazaltowych i cegły klinkierowej.
Opis wieży
Wysoka na 15,5m wieża widokowa z możliwością wzniecenia ognia, postawiona została na usypanym kopcu, na wzgórzu (77m n.p.m.) w pobliżu kąpieliska nad jeziorem Nietopersko, naprzeciwko kolonii Seifferta (dzisiaj w miejscu dawnej kolonii znajduje się pętla B obwodnicy Międzyrzecza).
Okrągły cokół o średnicy ok. 7m oblicowano cegłą klinkierową.
Na ok. 1m wysokości cofnięto cokół na ok. 0,5m i połączono z kanciastym obramowaniem wejścia (wys. ok. 2,5m).
Na wysokości ok. 4m zaokrąglenie cokołu zostało mocno zwężone (średnica ok. 5m). Na cokole wznosił się ok. 7-metrowy trzon wieży o szer. ok. 4,5m z czterema wyraźnymi kolumnami narożnymi (kolumny ¾) z bazaltu, wspierającymi okrągłą kamienną głowicę, na której cztery kamienne podpory unosiły potężną okrągłą misę paleniskową.
Na platformę widokową dostać się można było krętymi stalowymi schodami, wykonanymi przez firmę Wandel z Międzyrzecza. Palenisko zasilane było smołą.
Kopiec wokół wieży obłożono licznymi głazami narzutowymi, ufundowanymi z okazji uroczystej inauguracji wieży przez okoliczne gminy, miejscowe stowarzyszenia i osoby prywatne. Na większości głazów widniały inskrypcje fundatorów. Na głazie ufundowanym przez Związek Marchii Wschodniej przymocowano płaskorzeźbę Bismarcka.
Historia wieży
Uroczystość otwarcia wieży w dniu 10.05.1914 była świętem całego powiatu międzyrzeckiego. Uczestniczyło w niej tysiące mieszkańców Międzyrzecza i okolicznych miejscowości. Przemówienie inauguracyjne ze stopni Wieży Bismarcka wygłosił landrat dr Max Kley. Potem w Międzyrzeczu odbył się ogólnodostępny komers.
Wieżę Bismarcka zniszczono, chociaż zewnętrznie była w dobrym stanie, na przełomie lat 50-ych i 60-ych. Do lat 70-ych pozostała jedynie dolna część cokołu z łukami nad wejściem i kamiennymi schodami.
W roku 1962 postawiono tuż obok drewnianą wieżę przeciwpożarową. Zły stan techniczny wieży przyczynił się do jej zawalenia podczas silnej wichury w połowie lat 80-ych.
W dniach 27.06.2003 – 04.07.2003, z inicjatywy sołtysa wsi Nietoperek, pana Wacława Nycza, mieszkańcy wsi przewieźli 42 głazy narzutowe i fragmenty wieży do wsi i ułożyli je wzdłuż wiejskiej drogi nieopodal stawu.
Linki
Google Maps (lokalizacja)
Google Earth (lokalizacja)
Galeria głazów narzutowych (2005)
Galeria głazów narzutowych Marka Mosonia (2006)
Źródła
- Seele, Sieglinde: Lexikon der Bismarck-Denkmäler, wyd. Imhof, Petersberg, 2005, str. 270
- Seele, Sieglinde, Mannheim (archiwum Seele): BISMARCK-TURM von MESERITZ/Posen
- von Bismarck, Valentin: Bismarck-Feuersäulen u. Türme (niepublikowany manuskrypt); nr 191 "Bismarck-Feuersäule bei Meseritz ", 1900 - 1915, 1937 (Archiwum Burszostwa Alemannia, Bonn)
- Zeitschrift des Bismarck-Bundes; 3. rocznik, 1905 (nr 8, str. 10; nr 11, str. 11), 4. rocznik, 1906 (nr 4, str. 66), 5. rocznik, 1907 (nr 5, str. 71), 9. rocznik, 1911 (nr 11, str. 202), 11. rocznik, 1913 (nr 6/7, str. 66), 12. rocznik, 1914 (nr 6/7, str. 72)
- Bartelt, Eberhard: „Geschichte unserer Heimat“ w Heimatgruß nr 169 (czerwiec 2004), str. 22-24
Autorzy zdjęć (miejsce stania wieży oraz galeria zdjęć kamieni fundacyjnych)
-
-
Tłumaczenie na język polski
